1 A gdy minął sabat, Maryja Magdalena, i Maryja, matka Jakóbowa, i Salome, nakupiły wonnych rzeczy, aby przyszedłszy namazały go.2 A bardzo rano pierwszego dnia po sabacie przyszły do grobu, gdy weszło słońce.3 I mówili do siebie: Któż nam odwali kamień ode drzwi grobowych?4 (A spojrzawszy ujrzały, był kamień odwalony;) bo był bardzo wielki.5 I wszedłszy w grób, ujrzały młodzieńca, siedzącego na prawicy, odzianego szatą białą; i ulękły się,6 Ale im on rzekł: Nie lękajcie się; Jezusa szukacie Nazareńskiego, który był ukrzyżowany; wstał z martwych, nie masz go tu; oto miejsce, gdzie go było położono.7 Ale idźcie, a powiedzcie uczniom jego, i Piotrowi, że was uprzedza do Galilei; tam go oglądacie, jako wam powiedział.8 A wyszedłszy prędko, uciekły od grobu: zdjęło je drżenie i zdumienie, a nikomu nic nie powiadały; bo się bały.9 A Jezus, gdy zmartwychwstał raniuczko pierwszego dnia po sabacie, ukazał się naprzód Maryi Magdalenie, z której był wygnał dyjabłów.10 A ona szedłszy, opowiedziała tym, co z nim bywali, którzy się smucili i płakali.11 A oni usłyszawszy, iż żyje, a iż jest widziany od niej, nie wierzyli.12 Potem się też dwom z nich idącym ukazał w innym kształcie, gdy szli przez pole.13 A ci szedłszy opowiedzieli drugim; i tym nie uwierzyli.14 Na się też onym jedenastu siedzącym ukazał, i wyrzucał im na oczy niedowiarstwo ich, i zatwardzenie serca, iż tym, którzy go widzieli wzbudzonego, nie wierzyli.15 I rzekł im: Idąc na świat, każcie wszystkiemu stworzeniu.16 Kto uwierzy, a ochrzci się, zbawion będzie; ale kto nie uwierzy, będzie potępion.17 A znamiona tych, co uwierzą, te naśladować będą: W imieniu mojem dyjabły wyganiać będą, nowemi językami mówić będą;18 Węże brać będą, a choćby co śmiertelnego pili, nie zaszkodzi im; na niemocne ręce kłaść będą, a dobrze się mieć będą.19 A tak Pan przestawszy z nimi mówić, wzięty jest do nieba, i usiadł na prawicy Bożej.20 A oni wyszedłszy kazali wszędy, a Pan im pomagał, i słowa ich potwierdzał przez cuda, które czynili.
1 Ponieważ wiele się ich podjęło sporządzić historyję o tych sprawach, o których my pewną wiadomość mamy;2 Tak jako nam podali ci, którzy od początku sami widzieli, i sługami tego słowa byli;3 Zdało się też i mnie, którym tego z początku pilnie doszedł, tobie to porządnie wypisać, zacny Teofilu!4 Abyś poznał pewność tych rzeczy, których cię nauczono.5 Był za dni Heroda, króla Judzkiego, kapłan niektóry, imieniem Zacharyjasz, z przemiany Abijaszowej, a żona jego była z córek Aaronowych, której imię było Elżbieta.6 A byli oboje sprawiedliwymi przed Bożem, chodząc we wszystkich przykazaniach i usprawiedliwieniach Pańskich bez nagany.7 I nie mieli potomstwa, Elżbieta była niepłodna, a byli oboje podeszłymi w latach swoich.8 Stało się , gdy odprawiał urząd kapłański w porządku przemiany swojej przed Bogiem.9 Że według zwyczaju urzędu kapłańskiego przypadł nań los, aby kadził, wszedłszy do Pańskiego.10 A wszystko mnóstwo ludu było na dworze, modląc się w godzinę kadzenia.11 Tedy mu się pokazał Anioł Pański, stojący po prawej stronie ołtarza, na którym kadzono.12 I zatrwożył się Zacharyjasz ujrzawszy go, a przypadła nań.13 I rzekł do niego Anioł: Nie bój się, Zacharyjaszu! boć jest wysłuchana modlitwa twoja, a Elżbieta, żona twoja, urodzi ci syna, i nazwiesz imię jego Jan,14 Z którego będziesz miał radość i , i wiele ich radować się będą z narodzenia jego.15 będzie wielkim przed obliczem Pańskiem; wina i napoju mocnego nie będzie pił, a Duchem Świętym będzie napełniony zaraz z matki swojej.16 A wielu z synów Izraelskich obróci ku Panu, Bogu ich.17 Bo on pójdzie wprzód przed obliczem jego w duchu i w mocy Elijaszowej, aby obrócił serca ojców ku dzieciom, a odporne ku roztropności sprawiedliwych, aby sporządził Panu lud gotowy.18 I rzekł Zacharyjasz do Anioła: Po czemże to poznam? bom ja jest stary, a żona moja podeszła w dniach swych.19 A odpowiadając Anioł, rzekł mu: Jam jest Gabryjel, który stoję przed obliczem Bożem, a posłanym jest, abym mówił do ciebie, a iżbym ci to wesołe poselstwo odniósł.20 A oto oniemiejesz, i nie będziesz mógł mówić aż do dnia, którego się to stanie, dlatego, żeś nie uwierzył słowom moim, które się wypełnią czasu swego.21 A lud oczekiwał Zacharyjasza; i dziwowali się, że tak długo bawił w kościele.22 A wyszedłszy nie mógł do nich mówić; i poznali, że widzenie widział w kościele; bo im przez znaki ukazywał, i został niemym.23 I stało się, gdy się wypełniły dni posługiwania jego, odszedł do domu swego.24 A po onych dniach poczęła Elżbieta, żona jego, i kryła się przez pięć miesięcy, mówiąc:25 Iż mi tak Pan uczynił we dni, w które na mię wejrzał, aby odjął hańbę moję między ludźmi.26 A w miesiącu szóstym posłany jest Anioł Gabryjel od Boga do miasta Galilejskiego, które zwano Nazaret,27 Do Panny poślubionej mężowi, któremu imię było Józef, z domu Dawidowego, a imię Panny Maryja.28 A wszedłszy Anioł do niej, rzekł: Bądź pozdrowiona, łaską udarowana, Pan jest z tobą; błogosławionaś ty między niewiastami.29 Ale ona ujrzawszy go, zatrwożyła się na słowa jego, i myślała, jakie by to było pozdrowienie.30 I rzekł jej Anioł: Nie bój się, Maryjo! albowiem znalazłaś łaskę u Boga.31 A oto poczniesz w żywocie i porodzisz syna, i nazwiesz imię jego Jezus.32 Ten będzie wielki, a Synem Najwyższego będzie nazwany, i da mu Pan Bóg Dawida, ojca jego;33 I będzie królował nad domem Jakóbowym na wieki, a królestwu jego nie będzie końca.34 Zatem Maryja rzekła do Anioła: to będzie, gdyż ja męża nie znam?35 A odpowiadając Anioł, rzekł jej: Duch Święty zstąpi na cię, a moc Najwyższego zacieni cię; przetoż i to, co się z ciebie święte narodzi, nazwane będzie Synem Bożym.36 A oto Elżbieta, pokrewna twoja, i ona poczęła syna w starości swojej, a ten miesiąc jest szósty onej, którą nazywano niepłodną.37 Bo nie będzie niemożne u Boga żadne słowo.38 I rzekła Maryja: Oto służebnica Pańska; niechże mi się stanie według słowa twego. I odszedł od niej Anioł.39 Tedy wstawszy Maryja w onych dniach, poszła w górną krainę z kwapieniem do miasta Judzkiego.40 A wszedłszy w dom Zacharyjaszowy, pozdrowiła Elżbietę.41 I stało się, skoro usłyszała Elżbieta pozdrowienie Maryi, skoczyło niemowlątko w żywocie jej, i napełniona jest Elżbieta Duchem Świętym.42 I zawołała głosem wielkim, i rzekła: Błogosławionaś ty między niewiastami, i błogosławiony owoc żywota twego!43 A skądże mi to, iż przyszła matka Pana mego do mnie?44 Albowiem jako doszedł głos pozdrowienia twego do uszów moich, podskoczyło od radości niemowlątko w żywocie moim.45 A błogosławiona, która uwierzyła: Gdyż się wykonają te rzeczy, które jej są opowiedziane od Pana.46 Tedy rzekła Maryja: Wielbi moja Pana;47 I rozradował się duch mój w Bogu, zbawicielu moim,48 Iż wejrzał na uniżenie służebnicy swojej; albowiem oto odtąd błogosławioną mię zwać będą wszystkie narody.49 Bo mi uczynił wielkie rzeczy ten, który mocny jest, i święte imię jego;50 I którego miłosierdzie zostaje od narodu do narodu nad tymi, co się go boją.51 Dokazał mocy ramieniem swojem, i rozproszył pyszne w myślach serca ich.52 Ściągnął mocarze z stolic ich, a wywyższył uniżone.53 Łaknące napełnił dobremi rzeczami, a bogacze rozpuścił próżne.54 Przyjął Izraela, sługę swego, pamiętając na miłosierdzie swoje.55 Jako mówił do ojców naszych, do Abrahama i nasienia jego na wieki.56 I została z nią Maryja trzy miesiące; potem się wróciła do domu swego.57 A Elżbiecie wypełnił się czas, aby porodziła, i porodziła syna.58 A usłyszawszy sąsiedzi i pokrewni jej, iż Pan z nią uczynił wielkie miłosierdzie swoje, radowali się z nią.59 I stało się, że ósmego dnia przyszli, aby obrzezali dzieciątko; i nazwali je imieniem ojca jego, Zacharyjaszem.60 Ale odpowiadając matka jego rzekła: Nie tak; lecz nazwany będzie Janem.61 I rzekli do niej: Żadnego nie masz w rodzinie twojej, co by go zwano tem imieniem.62 I skinęli na ojca jego, jako by go chciał nazwać.63 A on kazawszy sobie podać tabliczkę, napisał mówiąc: Jan jest imię jego. I dziwowali się wszyscy.64 A zarazem otworzyły się usta jego, i język jego, i mówił, wielbiąc Boga.65 I przyszedł strach na wszystkie sąsiady ich, i po wszystkiej górnej krainie Judzkiej rozgłoszone są wszystkie te słowa.66 Tedy wszyscy, którzy o tem słyszeli, składali to do serca swego, mówiąc: to za dziecię będzie? I była z nim ręka Pańska.67 A Zacharyjasz, ojciec jego, napełniony będąc Duchem Świętym, prorokował mówiąc:68 Błogosławiony niech będzie Pan, Bóg Izraelski, iż nawiedził i sprawił odkupienie ludowi swojemu;69 I wystawił nam róg w domu Dawida, sługi swego,70 Tak jako mówił przez usta świętych proroków swoich, którzy byli od wieku:71 Iż im miał dać wybawienie od nieprzyjaciół naszych i z ręki wszystkich, którzy nas nienawidzili;72 Aby uczynił miłosierdzie z ojcami naszymi, i wspomniał na przymierze swoje święte,73 I na przysięgę, którą przysiągł Abrahamowi, ojcu naszemu, że nam to dać miał,74 Iżbyśmy mu bez bojaźni, z ręki nieprzyjaciół naszych będąc wybawieni, służyli;75 W świętobliwości i w sprawiedliwości przed obliczem jego, po wszystkie dni żywota naszego.76 A ty dzieciątko! Prorokiem Najwyższego nazwane będziesz; bo pójdziesz wprzód przed obliczem Pańskiem, abyś gotował drogi jego,77 A iżbyś dał znajomość zbawienia ludowi jego przez odpuszczenie grzechów ich.78 Przez wnętrzności miłosierdzia Boga naszego, w których nawiedził nas Wschód z wysokości.79 Aby się ukazał siedzącym w ciemności i w cieniu śmierci ku wyprostowaniu nóg naszych na drogę pokoju.80 A ono dzieciątko rosło, i umacniało się w duchu, i było na pustyniach aż do onego dnia, którego się okazało przed Izraelem.
1 I stało się w one dni, że wyszedł dekret od cesarza Augusta, aby popisano świat.2 A ten popis pierwszy stał się, gdy Cyreneusz był starostą Syryjskim.3 I szli wszyscy, aby popisani byli, każdy do miasta swego.4 Wstąpił też i Józef z Galilei z miasta Nazaretu do ziemi Judzkiej, do miasta Dawidowego, które , ( on był z domu i z Dawidowej;)5 Aby był popisany z Maryją, poślubioną sobie małżonką, która była brzemienną.6 I stało się, gdy tam byli, wypełniły się dni, aby porodziła.7 I porodziła syna swego pierworodnego; a uwinęła go w pieluszki, i położyła go w żłobie, przeto iż miejsca nie mieli w gospodzie.8 A byli pasterze w krainie w polu nocujący i straż nocną trzymający nad stadem swojem.9 A oto Anioł Pański stanął podle nich, a chwała Pańska zewsząd oświeciła je, i bali się bojaźnią wielką.10 I rzekł do nich Anioł: Nie bójcie się; bo oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie wszystkiemu ludowi:11 Iż się wam dziś narodził , który jest Chrystus Pan, w mieście Dawidowem.12 A to wam będzie za znak: znajdziecie niemowlątko uwinione w pieluszki, leżące w żłobie.13 A zaraz z onym Aniołem przybyło mnóstwo wojsk niebieskich, chwalących Boga i mówiących:14 Chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój, w ludziach dobre upodobanie.15 I stało się, gdy odeszli Aniołowie od nich do nieba, że oniż pasterze rzekli jedni do drugich: Pójdźmyż aż do Betlehemu, a oglądajmy tę rzecz, która się stała, którą nam Pan oznajmił.16 A tak spiesząc się, przyszli i znaleźli Maryję i Józefa, i ono niemowlątko leżące w żłobie.17 I ujrzawszy rozsławili to, co im było powiedziano o tem dzieciątku.18 A wszyscy, którzy słyszeli, dziwowali się temu, co im pasterze powiadali.19 Lecz Maryja zachowywała wszystkie te słowa, uważając je w sercu swojem.20 I wrócili się pasterze, wielbiąc i chwaląc Boga ze wszystkiego, co słyszeli i widzieli, tak jako im było powiedziano.21 A gdy się wypełniło ośm dni, aby obrzezano ono dzieciątko, imię jego nazwane jest Jezus, którem było nazwane od Anioła, niż się w poczęło.22 Gdy się też wypełniły dni oczyszczenia jej według Mojżeszowego, przynieśli go do , aby go stawili Panu,23 (Tak jako napisano w zakonie Pańskim: że wszelki mężczyzna, otwierający żywot, świętym Panu nazwany będzie.)24 A żeby oddali ofiarę według tego, co powiedziano w zakonie Pańskim, parę synogarlic, albo dwoje gołąbiąt.25 A oto był człowiek w Jeruzalemie, któremu imię było Symeon; a ten człowiek był sprawiedliwy i bogobojny, oczekujący pociechy Izraelskiej, a Duch Święty był nad nim.26 I obwieszczony był od Boga przez Ducha Świętego, że nie miał oglądać śmierci, ażby pierwej oglądał Chrystusa Pańskiego.27 Ten przyszedł z natchnienia Ducha Świętego do ; a gdy rodzice wnosili dzieciątko, Jezusa, aby uczynili według zwyczaju zakonnego przy nim.28 Tedy on wziąwszy go na ręce swoje, chwalił Boga i mówił:29 Teraz puszczasz sługę twego, Panie! według słowa twego, w pokoju:30 Gdyż oczy moje oglądały twoje,31 Któreś zgotował przed wszystkich ludzi;32 Światłość ku objawieniu poganom, a chwałę ludu twego Izraelskiego.33 A ojciec i matka jego dziwowali się temu, co powiadano o nim.34 I błogosławił im Symeon, i rzekł do Maryi, matki jego: Oto ten położony jest na upadek i na powstanie wielu ich w Izraelu, i na znak, przeciw któremu mówić będą.35 (I twoję własną miecz przeniknie,) aby myśli z wielu serc objawione były.36 A była Anna prorokini, córka Fanuelowa, z pokolenia Asser, która była bardzo podeszła w latach, i żyła lat z mężem od panieństwa swego.37 A ta była wdową, około ośmdziesiąt i czterech lat; która nie wychodziła z kościoła, w postach i w modlitwach służąc Bogu w nocy i we dnie.38 Ta też onejże godziny nadszedłszy, wyznawała Pana, i mówiła o nim wszystkim, którzy oczekiwali odkupienia w Jeruzalemie.39 A tak wykonawszy wszystko według zakonu Pańskiego, wrócili się do Galilei, do miasta swego Nazaretu.40 A dzieciątko ono rosło, i umacniało się w Duchu, pełne będąc mądrości, a łaska Boża była nad niem.41 A rodzice jego chadzali na każdy rok do Jeruzalemu na święto wielkanocne.42 A gdy już był we dwunastym roku, a oni wstępowali do Jeruzalemu według zwyczaju onego święta;43 I gdy skończyli one dni, a już się wracali nazad, zostało dziecię Jezus w Jeruzalemie, a tego nie wiedział Józef i matka jego.44 Lecz mniemając, że jest w towarzystwie podróżnem, uszli dzień drogi, i szukali go między krewnymi i między znajomymi.45 A gdy go nie znaleźli, wrócili się do Jeruzalemu, szukając go,46 I stało się po trzech dniach, że go znaleźli siedzącego w kościele w pośrodku doktorów, słuchającego ich i pytającego ich.47 I zdumiewali się wszyscy, którzy go słuchali, nad rozumem i nad odpowiedziami jego.48 A ujrzawszy go rodzice, zdumieli się. I rzekła do niego matka jego: Synu! przeczżeś nam to uczynił? Oto ojciec twój i ja z boleścią szukaliśmy cię.49 I rzekł do nich: jest, mię szukali? Izaliście nie wiedzieli, iż w tych rzeczach, które są Ojca mego, ja być muszę?50 Lecz oni nie zrozumieli tego słowa, które im mówił.51 I zstąpił z nimi, i przyszedł do Nazaretu, a był im poddany. A matka jego zachowywała wszystkie te słowa w sercu swojem.52 A Jezus pomnażał się w mądrości, i we wzroście i w łasce u Boga i u ludzi.
Słowniczek archaizmów (30)
iż
że
onego, onej, onych, onym
ten, tamten
albowiem
ponieważ, bo
siedm
siedem
ostatek
reszta
pospołu, wespół
razem
wszystek, wszystko, wszystkiej, wszystkiego
cały, każdy
ewangieliję
ewangelia, Dobra Nowina
obliczem
twarz; „przed obliczem” = w obecności
przeto, przetoż
dlatego
tedy
wtedy, zatem
kościoła
zbór; wspólnota wierzących
bojaźń, bojaźni
cześć, lęk; „bojaźń Pańska” = cześć i posłuszeństwo wobec Boga
wesele
radość
żywot, żywota, żywocie
życie; także: łono, brzuch
stolicę
tron (także: stolica)
jakoż
a więc, jakże
dusza, duszę
życie, osoba, człowiek
jakoby
jak gdyby; żeby
cóż
co
wżdy
jednak, mimo to
zbawienie, zbawienia
wybawienie
zowią
nazywają
betlehem
Betlejem
familii
ród, rodzina
zbawiciel
ten, który wybawia
pierwej
wcześniej, najpierw
zakonu, zakonie
Prawo Mojżeszowe (Tora)
jeruzalemie, jeruzalemu
Jerozolima
żeście
że jesteście
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Mały początek
Łk 13
Jezus porównuje królestwo Boże do ziarna gorczycy, które wyrasta w drzewo, i do zakwasu, którym kobieta zaczyna całe ciasto. Oba obrazy mówią o niepozornym początku i ukrytym, lecz nieodpartym wzroście. W świecie ceniącym spektakularne efekty łatwo lekceważyć małe, codzienne akty wiary: modlitwę w kuchni, uprzejmość wobec trudnego współpracownika, wierność w drobiazgach. Bóg często działa tak, że nie widać go od razu. Dziś nie próbuj dokonać czegoś wielkiego. Zrób jedną małą, dobrą rzecz i zostaw skutki Panu, który rozwija to, co zasiane w jego imieniu. Wierność w małym to już uczestnictwo w jego królestwie.
Modlitwa: Panie, naucz mnie cenić małe kroki i ufać, że ty sprawisz wzrost.