1 Nie chlub się ze dnia jutrzejszego; bo nie wiesz, coć przyniesie dzień dzisiejszy.2 Niechaj cię kto inny chwali, a nie usta twoje; obcy, a nie wargi twoje.3 Ciężkić jest kamień, i piasek ważny; ale gniew głupiego cięższy, niż to oboje.4 Okrutnyć jest gniew, i nagła ; ale przed zazdrością któż się ostoi?5 Lepsza jest przymówka jawna, niżeli miłość skryta.6 Lepsze są rany od przyjaciela, niż łagodne całowanie człowieka nienawidzącego.7 nasycona i plastr miodu podepcze; ale głodnej duszy i gorzkość wszelaka słodka.8 Jako ptak odlatuje od gniazda swojego: tak człowiek odchodzi od miejsca swego.9 Jako maść i uwesela serce: tak słodkość przyjaciela uwesela więcej, niż własna rada.10 Przyjaciela twego, i przyjaciela ojca twego nie opuszczaj, a do domu brata twego nie wchodź w dzień utrapienia twego; bo lepszy sąsiad bliski, niż brat daleki.11 Bądź mądrym, synu mój! a uweselaj serce moje, abym miał co odpowiedzieć temu, któryby mi urągał.12 Ostrożny, upatrując złe, ukrywa się; ale prostak wprost idąc, w szkodę popada.13 Weźmij szatę tego, któryć ręczył za obcego; a od tego, który ręczył za cudzoziemkę, weźmij zastaw jego.14 Temu, który przyjacielowi swemu wielkim głosem rano wstawając błogosławi, poczytane to będzie za przeklęstwo.15 Kapanie ustawiczne w dzień gwałtownego deszczu, i żona swarliwa są sobie podobni;16 Kto ją kryje, kryje wiatr, a wonią wyda; jako olejek wonny w prawej ręce jego.17 Żelazo żelazem bywa naostrzone; tak mąż zaostrza przyjaciela swego.18 Kto strzeże drzewa figowego, pożywa owocu jego; także kto strzeże pana swego, uczczony będzie.19 Jako się w wodzie twarz przeciwko twarzy ukazuje: tak serce człowiecze przeciw człowiekowi.20 Piekło i zatracenie nie mogą być nasycone; także i oczy ludzkie nasycić się nie mogą.21 Tygiel srebra a piec złota doświadcza, a człowieka wieść sławy jego.22 Choćbyś głupiego i w stępie między krupami stąporem stłukł, nie odejdzie od niego głupstwo jego.23 Doglądaj pilnie dobytku twego, a miej pieczę o trzodach twoich.24 Boć nie na wieki trwa bogactwo, ani korona od narodu do narodu.25 Gdy wzrasta trawa, a ukazują się zioła, z gór siano zbierają.26 Owce będą na szaty twoje, a nagrodą polną kozły.27 dostatek mleka koziego na pokarm twój, na pokarm domu twego, i na pożywienie dziewek twoich.
1 Uciekają niezbożni, choć ich nikt nie goni: ale sprawiedliwi jako lwię młode są bez .2 Dla przestępstwa ziemi wiele bywa jej; ale dla człowieka roztropnego i umiejętnego trwałe bywa państwo.3 Mąż ubogi, który uciska nędznych, podobny jest dżdżowi gwałtownemu, po którym chleba nie bywa.4 Którzy opuszczają , chwalą niezbożnika; ale ci, którzy strzegą zakonu, są im odpornymi.5 Ludzie źli nie zrozumiewają sądu; ale którzy Pana szukają, rozumieją .6 Lepszy jest ubogi, który chodzi w uprzejmości swojej, niżeli przewrotny na drogach swych, chociaż jest bogaty.7 Kto strzeże zakonu, jest synem roztropnym; ale kto karmi obżercę, czyni zelżywość ojcu swemu.8 Kto rozmnaża majętność swoję z lichwy i z płatu, temu ją zbiera, który ubogiemu szczodrze będzie dawał.9 Kto odwraca ucho swe, aby nie słuchał zakonu, i modlitwa jego jest .10 Kto zawodzi uprzejmych na drogę złą, w dół swój sam wpadnie; ale uprzejmi odziedziczą rzeczy dobre.11 Mąż bogaty zda się sobie być mądrym; ale ubogi roztropny dochodzi go.12 Gdy się radują sprawiedliwi, wielka jest sława; ale gdy powstawają , kryje się człowiek.13 Kto pokrywa przestępstwa swe, nie poszczęści mu się; ale kto je wyznaje i opuszcza, miłosierdzia dostąpi.14 Błogosławiony człowiek, który się zawsze boi; ale kto zatwardza serce swoje, wpada w złe.15 Pan niezbożny, panujący nad ludem ubogim jest jako lew ryczący, i jako niedźwiedź głodny.16 Książę bezrozumny wielkim jest drapieżcą: ale kto nienawidzi łakomstwa, przedłuży dni swoje.17 Człowieka, który gwałt czyni krwi ludzkiej, choćby i do dołu uciekał, nikt nie zatrzyma.18 Kto chodzi w uprzejmości, zachowany będzie; ale przewrotny na drogach swoich oraz upadnie.19 Kto sprawuje ziemię swoję, chlebem nasycony bywa; ale kto naśladuje próżnujących, ubóstwem nasycony bywa.20 Mąż wierny przyczyni błogosławieństwa; ale kto się prędko chce zbogacić, nie bywa bez winy.21 Mieć wzgląd na osobę, rzecz niedobra; bo nie jeden dla kęsa chleba staje się przewrotnym.22 Prędko chce człowiek zazdrościwy zbogatnieć, a nie wie, nać niedostatek przyjdzie.23 Kto strofuje człowieka, większą potem łaskę znajduje, niż ten, co pochlebia językiem.24 Kto łupi ojca swego, albo matkę swoją, a mówi, iż to nie grzech: towarzyszem jest mężobójcy.25 Wysokomyślny wszczyna zwadę; ale kto nadzieję ma w Panu, dostatek mieć będzie.26 Kto ufa w sercu swem, głupi jest; ale kto sobie mądrze poczyna, ten ujdzie nieszczęścia.27 Kto daje ubogiemu, nie będzie miał niedostatku; ale kto od niego odwraca oczy swe, wielkie przeklęstwa nań przyjdą.28 Gdy niepobożni powstawają, kryje się człowiek; ale gdy giną, sprawiedliwi się rozmnażają.
1 Człowiek, który na częste karanie zatwardza kark swój, nagle zniszczeje, i nie wskóra.2 Gdy się rozmnażają sprawiedliwi, weseli się lud; ale gdy panuje bezbożnik, wzdycha lud.3 Mąż, który miłuje mądrość, uwesela ojca swego; ale kto chowa nierządnicę, traci majętność.4 Król sądem ziemię utwierdza; ale mąż, który dary bierze, podwraca ją.5 Człowiek, który pochlebia przyjacielowi swemu, rozciąga sieć przed nogami jego.6 złego jest mu sidłem; ale sprawiedliwy śpiewa i weseli się.7 Sprawiedliwy wyrozumiewa sprawę nędznych; ale niezbożnik nie ma na to rozumu i .8 Mężowie naśmiewcy zawodzą miasto; ale mądrzy odwracają gniew.9 Mąż mądry, wiedzieli spór z mężem głupim, choćby się gniewał, choćby się też śmiał, nie będzie miał pokoju.10 Mężowie krwawi nienawidzą uprzejmego; ale uprzejmi staranie wiodą o jego.11 ducha swego wywiera głupi, ale mądry na dalszy czas go zawściąga.12 Pana, który rad słucha słów kłamliwych, wszyscy słudzy jego są .13 Ubogi i zdzierca spotkali się; a obydwóch oczy Pan oświeca.14 Króla, który sądzi uciśnionych według prawdy, jego na wieki utwierdzona będzie.15 Rózga i karność mądrość daje; ale dziecię swawolne zawstydza matkę swoję.16 Gdy się rozmnażają niezbożni, rozmnaża się i przestępstwo; ale sprawiedliwi upadek ich oglądają.17 Karz syna twego, a sprawić , i sposobi rozkosz duszy twojej.18 Gdy proroctwo ustaje, lud bywa rozproszony; ale kto strzeże , błogosławiony jest.19 Sługa nie bywa słowami naprawiony; bo choć rozumie, jednak nie odpowiada.20 Ujrzysz człowieka skwapliwego w sprawach swoich; ale lepsza jest nadzieja o głupim, niż o nim.21 Kto w rozkoszy chowa z dzieciństwa sługę swego, na będzie chciał być za syna.22 Człowiek gniewliwy wszczyna zwadę, a pierzchliwy wiele grzeszy.23 człowiecza poniża go; ale pokorny w duchu sławy dostępuje.24 Kto spółkuje ze złodziejem, ma w nienawiści duszę swoję; także też kto przeklęstwa słyszy, a nie objawia go.25 Strach człowieczy stawia sobie sidło; ale kto ma nadzieję w Panu, wywyższony będzie.26 Wiele tych, co szukają twarzy panów; aleć od Pana jest sąd każdego.27 Sprawiedliwym jest mąż niezbożny ; a kto w uprzejmości chodzi, jest niezbożnym obrzydliwością.
Słowniczek archaizmów (21)
popędliwość
gniew, porywczość
dusza, duszę, duszy
życie, osoba, człowiek
kadzenie
spalanie wonnych kadzideł
oblicze
twarz; „przed obliczem” = w obecności
tedy
wtedy, zatem
nadto
ponadto
bojaźni
cześć, lęk; „bojaźń Pańska” = cześć i posłuszeństwo wobec Boga
książę, książąt, książąt
przywódca, władca, wódz
zakon, zakonu
Prawo Mojżeszowe (Tora)
wszystko, wszystkiego
cały, każdy
obrzydliwością
coś odrażającego w oczach Boga
niepobożni
bezbożni
iż
że
występek
grzech, przestępstwo
umiejętności
wiedza, poznanie
wszakże
jednak, przecież
stolica
tron (także: stolica)
odpocznienie
odpoczynek
ostatek
reszta
pycha
duma
zasię
zaś, natomiast
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Mały początek
Łk 13
Jezus porównuje królestwo Boże do ziarna gorczycy, które wyrasta w drzewo, i do zakwasu, którym kobieta zaczyna całe ciasto. Oba obrazy mówią o niepozornym początku i ukrytym, lecz nieodpartym wzroście. W świecie ceniącym spektakularne efekty łatwo lekceważyć małe, codzienne akty wiary: modlitwę w kuchni, uprzejmość wobec trudnego współpracownika, wierność w drobiazgach. Bóg często działa tak, że nie widać go od razu. Dziś nie próbuj dokonać czegoś wielkiego. Zrób jedną małą, dobrą rzecz i zostaw skutki Panu, który rozwija to, co zasiane w jego imieniu. Wierność w małym to już uczestnictwo w jego królestwie.
Modlitwa: Panie, naucz mnie cenić małe kroki i ufać, że ty sprawisz wzrost.