1 Przypowieści Salomona, syna Dawidowego, króla Izraelskiego,2 Dla poznania mądrości i ćwiczenia, ku wyrozumieniu powieści roztropnych;3 Dla pojęcia ćwiczenia w rozumie, w sprawiedliwości, w sądzie i w prawości;4 Dla podania prostakom ostrożności, młodemu , i opatrzności.5 Tych gdy mądry słuchać będzie, przybędzie mu nauki, a roztropny w radach opatrzniejszy będzie,6 Aby zrozumiał przypowieści, i wykłady ich, słowa mądrych i zagadki ich.7 Pańska jest początkiem umiejętności; ale głupi mądrością i ćwiczeniem gardzą.8 Słuchaj, synu mój! ćwiczenia ojca twego, a nie opuszczaj nauki matki twojej.9 Bo to przyda wdzięczności głowie twojej, i będzie łańcuchem kosztownym szyi twojej.10 Synu mój! jeżliby cię namawiali grzesznicy, nie przyzwalaj.11 Jeźlićby rzekli: Pójdź z nami, czyhajmy na krew, zasadźmy się na niewinnego bez przyczyny;12 Pożremyż ich żywo, jako grób, a całkiem, jako zstępujących w dół;13 Wszelkiej majętności kosztownej nabędziemy, napełnimy domy nasze korzyścią;14 Rzuć między nas los twój; mieszek jeden wszyscy mieć będziemy.15 Synu mójâ nie chodźże z nimi w drogę; zawściągnij nogi twojej od ścieżek ich.16 nogi ich ku złemu bieżą, i spieszą się na wylanie krwi.17 Bo jako próżno zastawiają sieci przed oczyma wszelkiego ptaka skrzydlastego:18 Tak i ci na krew swoję czyhają, a zasadzają się na swoję.19 Takieć są ścieszki każdego czyhającego na zysk, który duszę pana swego odbiera.20 Mądrość na dworzu woła, głos swój na ulicach wydaje.21 W największym zgiełku woła, u wrót bram, w miastach powieści swoje opowiada, mówiąc:22 Prostacy! dokądże się kochać będziecie w prostocie? a naśmiewcy pośmiewisko miłować będziecie? a głupi nienawidzieć umiejętności będziecie?23 Nawróćcież się na karanie moje; oto wam wydam ducha mojego, a podam wam do znajomości słowa moje.24 Ponieważem wołała, a nie chcieliście; wyciągałam rękę moję, a nie był, ktoby uważał;25 odrzuciliście radę moję, a karności mojej nie chcieliście przyjąć;26 ja w zginieniu waszem śmiać się będę, będę z was szydziła, gdy przyjdzie, czego się strachacie.27 Gdy przyjdzie jako spustoszenie, czego się strachacie, i gdy zginienie wasze przypadnie jako wicher, gdy przyjdzie na was ucisk i ;28 mię wzywać będą, a nie nie wysłucham; szukać mię będą z poranku, a nie znajdą mię.29 Przeto, mieli w nienawiści umiejętność, a bojaźni Pańskiej nie obrali sobie,30 Ani przestawali na radzie mijej, ale gardzili wszelką karnością moją:31 Przetoż będą używać owocu dróg swoich, a radami swemi nasyceni będą.32 Bo odwrócenie prostaków pozabija ich, a szczęście głupich wytraci ich.33 Ale kto mię słucha, bezpiecznie mieszkać będzie, a będzie wolny od strachu złych rzeczy.
1 Synu mój! przyjmiesz słowa moje, a przykazanie moje zachowasz u siebie;2 Nadstawiszli mądrości ucha twego, i nakłoniszli serca twego do roztropności;3 , jeźli na rozum zawołasz, a roztropności wezwieszli głosem swoim;4 Jeźli jej szukać będziesz jako srebra, a jako skarbów skrytych pilnie szukać będziesz:5 zrozumiesz Pańską, a znajomość Bożą znajdziesz.6 Pan daje mądrość, z ust jego pochodzi i roztropność.7 On zachowuje uprzejmym prawdziwą mądrość; on jest tarczą chodzącym w szczerości,8 Aby strzegli ścieżek sądu; on drogi świętych swoich strzeże.9 Tedy wyrozumiesz sprawiedliwość, i sąd, i prawość, i wszelką ścieszkę dobrą.10 Gdy mądrośu w serce twoje, a umiejętność twojej wdzięczna będzie:11 Tedy cię ostrożność strzedz będzie, a opatrzność zachowa cię.12 Wyrywając cię od drogi złej, i od człowieka mówiącego przewrotności;13 Od tych, którzy opuszczają ścieszki proste, udawając się drogami ciemnemi;14 Którzy się radują, gdy czynią złe, a weselą się w złośliwych przewrotnościach;15 Których ścieszki są krzywe, a sami są przewrotnymi na drogach swoich;16 Wyrywając cię od postronnej i obcej, która pochlebia łagodnemi słowy;17 Która opuszcza wodza młodości swojej, a przymierza Boga swojego zapomina.18 Bo się nachyla ku śmierci dom jej, a do umarłych ścieszki jej.19 Wszyscy, którzy do niej wchodzą, nie wracają się, ani trafiają na ścieszkę .20 A będziesz chodził drogą dobrych, a ścieżek sprawiedliwych będziesz przestrzegał.21 Albowiem cnotliwi będą mieszkali na ziemi, a szczerzy trwać będą na niej;22 Ale z ziemi wykorzenieni będą, a przewrotni będą z niej wygładzeni.
1 Także i żony! bądźcie poddane mężom swoim, aby i ci, którzy nie wierzą słowu, przez pobożne obcowanie żon, bez słowa byli pozyskani,2 Obaczywszy czyste w Bożej obcowanie wasze.3 Których ochędostwo niech będzie nie ono zwierzchne, w splecieniu włosów i obłożeniu się złotem, albo w ubieraniu się w szaty:4 Ale on skryty serdeczny człowiek, zależący w nieskażeniu cichego i spokojnego ducha, który jest przed Bożem kosztowny.5 tak niekiedy i one święte małżonki, które nadzieję miały w Bogu, zdobiły się, będąc poddane mężom swoim.6 Jako Sara była posłuszną Abrahamowi nazywając go panem; której wy stałyście się córkami, gdy dobrze czynicie, nie bojąc się żadnego postrachu.7 Także i wy, mężowie! mieszkajcie z niemi umiejętnie, a jako mdlejszemu naczyniu niewieściemu oddawajcie uczciwość, jako też spółdziedziczkom łaski , aby się modlitwy wasze nie przerywały.8 A na koniec wszyscy bądźcie jednomyślni, spółcierpiący doległości, braterstwo miłujący, miłosierni i dobrotliwi,9 Nie oddawając złego za złe, ani łajania za łajanie, lecz przeciwnym obyczajem dobrorzecząc, gdyż wiecie, na to powołani jesteście, abyście błogosławieństwo odziedziczyli.10 Albowiem kto chce żywot miłować i oglądać dni dobre, niech pohamuje języka swego od złego, a usta jego niech nie mówią zdrady;11 Niech się odwróci od złego, a czyni dobre; niech szuka pokoju i ściga go.12 Albowiem oczy Pańskie otworzone są na sprawiedliwych, a uszy jego ku prośbie ich; lecz oblicze Pańskie przeciwko tym, którzy czynią złe rzeczy.13 I któż jest, co by wam złe uczynił, jeźlibyście dobrego naśladowcami byli?14 Ale chociażbyście też cierpieli dla sprawiedliwości, błogosławieni jesteście, a strachu ich nie lękajcie się, ani trwożcie sobą, ale Pana Boga poświęcajcie w sercach waszych.15 Bądźcie zawsze gotowi ku daniu odpowiedzi każdemu domagającemu się od was rachunku o tej nadziei, która w was jest, z cichością i z bojaźnią, mając sumienie dobre;16 Aby w tem, w czem was pomawiają jako złoczyńców, zawstydzili się ci, którzy naganę dawają waszemu dobremu obcowaniu w Chrystusie.17 Lepiej bowiem jest, abyście dobrze czyniąc, się tak podoba woli Bożej, cierpieli, niżeli źle czyniąc.18 Bo i Chrystus raz za grzechy cierpiał, sprawiedliwy za niesprawiedliwych, aby nas do Boga, umartwiony będąc ciałem, ale ożywiony duchem;19 Przez którego i tym duchom, którzy są w więzieniu, przyszedłszy kazał.20 Którzy niekiedy nieposłuszni byli, gdy raz oczekiwała Boża cierpliwość za dni Noego, kiedy korab gotowano, w którym mało (to jest ośm) dusz zachowane są w wodzie.21 Czego teraz chrzest wzorem będąc, zbawia nas (nie składanie cielesnego plugastwa, ale obietnica spólna sumienia dobrego u Boga,) przez zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa,22 Który jest na prawicy Bożej, szedłszy do nieba, podbiwszy sobie Aniołów i zwierzchności, i mocy.
1 śpiewakowi, jako: Nie zatracaj, psalm i pieśń Asafowa.2 Wysławiamy cię, Boże! wysławiamy: bo bliskie imię twoje; opowiadają to dziwne sprawy twoje.3 Gdy przyjdzie czas ułożony, ja sprawiedliwie sądzić będę.4 Rozstąpiła się ziemia, i wszyscy obywatele jej; ale ja utwierdzę słupy jej. Sela.5 Rzekę szalonym: Nie szalejcie, a niepobożnym: Nie podnoście rogów.6 Nie podnoście przeciwko Najwyższemu rogów swych, a nie mówcie krnąbrnie,7 Bo nie od wschodu, ani od zachodu, ani od puszczy przychodzi wywyższenie.8 Ale Bóg sędzia, tego poniża, a owego wywyższa.9 kielich jest w rękach Pańskich, a ten wina mętnego nalany; z tegoż nalewać będzie, tak, że i drożdże jego wyssą i wypiją wszyscy ziemi.10 Ale ja będę opowiadał sprawy Pańskie na wieki, będę śpiewał Bogu Jakóbowemu. A wszystkie rogi niezbożnikom postrącam; ale rogi sprawiedliwego będą wywyższone.
Słowniczek archaizmów (19)
umiejętność, umiejętności
wiedza, poznanie
bojaźń, bojaźni
cześć, lęk; „bojaźń Pańska” = cześć i posłuszeństwo wobec Boga
albowiem
ponieważ, bo
duszę, duszy
życie, osoba, człowiek
owszem
przeciwnie; owszem
wszystkę
cały, każdy
przeto, przetoż
dlatego
utrapienie
ucisk, cierpienie
tedy
wtedy, zatem
iż
że
jeźli
jeśli
wnijdzie
wejdzie, wejść
niewiasty
kobieta
żywot, żywota
życie; także: łono, brzuch
niepobożni
bezbożni
oblicze, obliczem
twarz; „przed obliczem” = w obecności
przywiódł
przyprowadzę, przyprowadził
przedniejszemu
najznamienitszy, naczelny
zaiste
naprawdę, zaprawdę
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Początek mądrości
Prz 1–2
Przypowieści otwierają się mocnym stwierdzeniem: początkiem poznania jest bojaźń Pańska. Nie chodzi o paniczny lęk, lecz o szacunek wobec Boga, który wie lepiej. W rozdziale drugim ojciec zachęca syna, by szukał mądrości jak srebra i skarbów ukrytych w ziemi. Mądrość nie spada nagle z nieba. Trzeba jej szukać, wołać o nią, kopać. A Pan daje ją tym, którzy proszą. Dziś zastosuj to w praktyce: przed jedną ważną decyzją, nawet drobną, zatrzymaj się na minutę i poproś Boga o mądrość. Potem zapytaj kogoś doświadczonego o radę. Mądrość często przychodzi przez modlitwę i przez dobrych ludzi dookoła nas. Zapisz na kartce, co z tego rozważania zabierasz ze sobą, i zajrzyj do niej jeszcze przed snem.
Modlitwa: Panie, daj mi pragnienie mądrości większe niż pragnienie wygody. Prowadź mnie dziś w każdej decyzji.