1 Potem był głód na ziemi, po głodzie pierwszym, który był za dni Abrahamowych; I poszedł Izaak do Abimelecha, do króla Filistyńskiego do Gerar.2 Bo mu się był ukazał Pan i mówił: Nie zstępuj do Egiptu, ale mieszkaj w ziemi, o której Ja powiem tobie.3 Bądźże gościem w tej ziemi, a Ja będę z tobą, i będęć błogosławił; tobie i twemu dam te wszystkie krainy, i utwierdzę przysięgę, którąm przysiągł Abrahamowi, ojcu twemu.4 I rozmnożę nasienie twoje jako gwiazdy niebieskie, a dam nasieniu twemu wszystkie te krainy: A będą błogosławione w nasieniu twojem wszystkie narody ziemi.5 , Abraham był posłuszny głosowi mojemu, a strzegł postanowienia mego, przykazań moich, ustaw moich i praw moich.6 Izaak mieszkał w Gerar.7 I pytali się mężowie onego miejsca o żonie jego; a on powiedział: Siostra to moja; bo się bał mówić: Żona to moja; by go nie zabili mężowie miejsca tego dla Rebeki, iż była piękna na wejrzeniu.8 I stało się, gdy tam mieszkał przez nie mało dni, że wyglądał Abimelech, król Filistyński, oknem, i ujrzał, że Izaak żartował z Rebeką, żoną swą.9 Tedy przyzwał Abimelech do siebie Izaaka, i rzekł: Prawdziwieć to żona twoja; czemużeś powiadał, siostra to moja? I odpowiedział mu Izaak: Iżem u siebie mówił: Bym snać nie umarł dla niej.10 I rzekł Abimelech: Cóżeś nam to uczynił? bez mała ktokolwiek z ludu nie spał z żoną twoją: i przywiódłbyś był na nas grzech.11 tedy Abimelech wszystkiemu ludowi mówiąc: Kto by się dotknął męża tego, albo żony jego, śmiercią umrze.12 Tedy siał Izaak w onej ziemi, i zebrał roku onego sto korcy, albowiem błogosławił mu Pan.13 I zbogacił się on mąż, a im dalej, tem więcej wzmagał się, aż urósł wielce.14 I miał stada owiec, i stada wołów, i czeladzi dosyć; przetoż mu zajrzeli Filistyńczycy.15 I wszystkie studnie, które byli wykopali słudzy ojca jego, za dni Abrahama, ojca jego, zasypali Filistyńczycy, i napełnili je ziemią.16 I rzekł Abimelech do Izaaka: Odejdź od nas, albowiemeś daleko możniejszy niż my.17 I odszedł stamtąd Izaak, i rozbił namioty w dolinie Gerar, i mieszkał tam.18 I kopał Izaak studnie wód, które byli wykopali za dni Abrahama, ojca jego, co je byli zasypali Filistyni po śmierci Abrahamowej, i zwał je temiż imiony, któremi je był nazwał ojciec jego.19 Tedy kopali słudzy Izaakowi w onej dolinie, i znaleźli tam studnią wód żywych.20 Lecz poswarzyli się pasterze Gerarscy z pasterzami Izaakowymi, mówiąc: Nasza to woda; przeto nazwał imię studni onej, Hesek, iż się swarzyli z nim o nię.21 Potem wykopali drugą studnią, i swarzyli się też o nię; dla tegoż nazwał imię jej Sydna.22 Zatem przeniósł się stamtąd, i wykopał drugą studnią o którą żadnego sporu nie było; i nazwał imię jej Rechobot, i mówił: Oto, teraz rozszerzył nas Pan, i urośliśmy na ziemi.23 I wstąpił stamtąd do Beerseby.24 I ukazał mu się Pan onejże nocy, mówiąc: Jam jest Bóg Abrahama, ojca twego, nie bój się, bom Ja jest z tobą; i będęć błogosławił, i rozmnożę nasienie twoje, dla Abrahama, sługi mego.25 Tedy tam zbudował ołtarz, i wzywał imienia Pańskiego, i rozbił tam namiot swój, tamże też wykopali słudzy Izaakowi studnię.26 Abimelech potem przyjechał do niego z Gerar, i Achuzat przyjaciel jego, i Fikol, wojska jego.27 Do których rzekł Izaak: Przeczżeście przyjechali do mnie, gdyż wy mnie macie w nienawiści, i wypędziliście mię od siebie?28 A oni odpowiedzieli: Obaczyliśmy to dobrze, że Pan jest z tobą, i rzekliśmy: Uczyńmy teraz przysięgę między sobą, między nami i między tobą, i postanowimy przymierze z tobą;29 Abyś nam nic złego nie czynił, jakośmy się też ciebie nie tykali; i jakośmyć tylko dobrze czynili, a puściliśmy cię w pokoju; a tyś teraz błogosławiony od Pana.30 Tedy im sprawił ucztę, a jedli i pili.31 Potem wstawszy bardzo rano przysięgli jeden drugiemu; i wyprowadził je Izaak, i odeszli od niego w pokoju.32 I stało się onegoż dnia, przyszli słudzy Izaakowi, i powiedzieli mu o studni, którą wykopali, mówiąc mu: Znaleźliśmy wodę.33 I nazwał ją Syba; dlategoż imię miasta onego jest nazwane Beerseba aż do dnia dzisiejszego.34 Potem Ezaw mając czterdzieści lat, pojął sobie za żonę Judytę, córkę Beery Hetejczyka, i Basemat, córkę Elona, Hetejczyka.35 Które się bardzo naprzykrzały Izaakowi i Rebece.
1 I stało się, gdy się zestarzał Izaak, i zaćmiły się oczy jego, tak, widzieć nie mógł: wezwał Ezawa, syna swego starszego, i rzekł mu: Synu mój! a on odpowiedział: Owom ja.2 I rzekł Izaak: Otom się już zestarzał, a nie wiem dnia śmierci swej.3 teraz weźmij proszę naczynia twoje, sajdak twój, i łuk twój, a wynijdź w pole, i ułów mi zwierzynę.4 I nagotuj mi potrawy smaczne, w jakich się kocham, i przynieś mi, a będę jadł, abyć błogosławiła moja, , niż umrę.5 Ale Rebeka słyszała, gdy to mówił Izaak do Ezawa, syna swego; tedy wyszedł Ezaw na pole, aby ułowił zwierzynę i przyniósł.6 I rzekła Rebeka do , syna swego, mówiąc: Otom słyszała, gdy ojciec twój mówił do Ezawa, brata twego, i rzekł:7 Przynieś mi co z obłowu, a nagotuj mi potrawy smaczne, abym jadł, i błogosławił ci przed Pańskiem, pierwej, niż umrę.8 A tak teraz synu mój, usłuchaj głosu mego w tem, co ja rozkazuję tobie.9 A szedłszy do , przynieś mi stamtąd dwoje koźląt dobrych, a nagotuję z nich potrawy smaczne ojcu twemu, jako rad jada.10 I zaniesiesz ojcu twemu, a będzie jadł; dlatego abyć błogosławił, pierwej niż umrze.11 Tedy rzekł Jakób do Rebeki, matki swej: Oto, Ezaw brat mój, człowiek kosmaty, a jam człowiek gładki;12 mię pomaca ojciec mój, a będzie rozumiał, że z niego szydzę, na się przeklęstwo, a nie błogosławieństwo.13 I rzekła mu matka jego: Na mię niech będzie przeklęstwo twoje, synu mój; tylko usłuchaj głosu mego, a szedłszy, przynieś mi.14 Tedy on szedłszy wziął, i przyniósł matce swej; i nagotowała matka jego potrawy smaczne, jako rad jadał ojciec jego.15 I wziąwszy Rebeka szaty Ezawa, syna swego starszego, najkosztowniejsze, które miała u siebie w domu, oblokła w nie Jakóba, syna swego młodszego.16 A skórkami koźlęcemi obwinęła ręce jego, i gładkość szyi jego.17 I dała chleb i potrawy smaczne, które nagotowała, w ręce Jakóba syna swego.18 A on wszedłszy do ojca swego mówił: Ojcze mój! a on rzekł: Owom ja! Ktoś ty jest, synu mój?19 I rzekł Jakób do ojca swego: Jam jest Ezaw, pierworodny twój. Uczyniłem, jakoś mi ; wstań proszę, siądź, a jedz z obłowu mego, aby mi błogosławiła dusza twoja.20 I rzekł Izaak do syna swego: to jest? Prędkoś to znalazł, synu mój? a on odpowiedział: Sposobił to Pan Bóg twój, że mi się nagodziło.21 Zatem Izaak rzekł do Jakóba: Przystąp sam, abym cię pomacał, synu mój, jeźliś ty jest syn mój Ezaw, czyli nie.22 Tedy przystąpił Jakób do Izaaka, ojca swego, który pomacawszy go, rzekł: Głos jest głos Jakóbów, ale ręce Ezawowe.23 I nie poznał go; były ręce jego jako ręce Ezawa, brata jego, kosmate; i błogosławił mu.24 I rzekł: Tyżeś jest syn mój Ezaw? a on odpowiedział: Ja.25 Zatem rzekł: Podajże mi, żebym jadł z obłowu syna mego, abyć błogosławiła dusza moja. Tedy mu podał, i jadł. Przyniósł mu też wina, i pił.26 I rzekł mu Izaak, ojciec jego: Przystąpże teraz a pocałuj mię, synu mój.27 Tedy przystąpiwszy pocałował go, a skoro poczuł wonność szat jego, błogosławił mu, mówiąc: Oto wonność syna mego, jako wonność pola, któremu błogosławił Pan.28 Niechajżeć da Bóg z rosy niebieskiej, i z tłustości ziemskiej, i obfitość zboża i wina.29 Niechaj ci służą ludzie, a niech ci się kłaniają narodowie. Bądź panem braci twojej, a niech ci się kłaniają synowie matki twojej; którzy by cię przeklinali, niech będą przeklętymi, a którzy by cię błogosławili, niech będą błogosławionymi.30 I stało się, gdy przestał Izaak błogosławić Jakóbowi, i ledwie Jakób odszedł od oblicza Izaaka, ojca swego, tedy Ezaw brat jego, przyszedł z łowu swego.31 Który nagotowawszy potrawy smaczne, przyniósł je ojcu swemu, i mówił do ojca swego: Wstańże ojcze mój, a jedz z obłowu syna twego, aby mi błogosławiła dusza twoja.32 Tedy mu rzekł Izaak, ojciec jego: Któżeś ty? A on rzekł: Jam jest syn twój, pierworodny twój, Ezaw.33 I zląkł się Izaak zlęknieniem bardzo wielkiem, i rzekł: Któż to, a gdzie jest ten, co ułowił zwierzynę, i przyniósł mi? i jadłem ze , pierwej, niżeś ty przyszedł, i błogosławiłem mu, i będzie błogosławionym.34 A usłyszawszy Ezaw słowa ojca swego, zawołał głosem wielkiem, i był żałością wielką zjęty, i rzekł ojcu swemu: Błogosławże też i mnie, ojcze mój.35 A on mu rzekł: Przyszedł brat twój chytrze, i wziął błogosławieństwo twoje.36 Tedy Ezaw rzekł: Słusznieć nazwano imię jego Jakób, podszedł mię bowiem już dwa ; pierworodztwo moje wziął, a teraz oto odniósł błogosławieństwo moje. I rzekł: Toś mi nie zachował błogosławieństwa?37 Odpowiedział Izaak, i rzekł do Ezawa: Otom go panem postanowił nad tobą, i wszystkich braci jego dałem mu za sługi, i zbożem, i winem opatrzyłem go; a tobie cóż teraz mam uczynić, synu mój?38 I rzekł Ezaw do ojca swego: tylko błogosławieństwo masz, ojcze mój? Błogosławże i mnie; i jamci syn twój, ojcze mój. I podniósł Ezaw głos swój, a płakał.39 I odpowiedział Izaak, ojciec jego, i rzekł mu: Oto w tłustości ziemi będzie mieszkanie twoje, i w rosie niebieskiej z góry.40 A z miecza twego żyć będziesz, i bratu twemu będziesz służył; ale stanie się, że i ty panować będziesz, i zrzucisz jarzmo jego z szyi twojej.41 Przetoż nienawidził Ezaw Jakóba dla błogosławieństwa, którem mu błogosławił ojciec jego; i mówił Ezaw w sercu swem: Przybliżają się dni żałoby ojca mego, a zabiję Jakóba, brata mego.42 I oznajmiono Rebece słowa Ezawa, syna jej starszego, która posławszy, wezwała Jakóba, syna swego młodszego, i rzekła do niego: Oto Ezaw, brat twój, cieszy się tem, iż cię zabije.43 Przetoż teraz, synu mój, usłuchaj głosu mego, a wstawszy, uciecz do Labana, brata mego, do Haranu,44 I pomieszkaj z nim przez jaki czas, aż ucichnie gniew brata twego,45 Aż się odwróci brata twego od ciebie, i zapomni tego, coś mu uczynił; potem ja poślę, a wezmę stamtąd; bo mam was obydwóch postradać jednego dnia?46 I rzekła Rebeka do Izaaka: Obmierzł mi mój dla córek Hetejskich; jeźliże i Jakób weźmie sobie żonę z córek Hetejskich, jakie są córki ziemi tej, cóż mi po żywocie?
1 A dnia wyszedłszy Jezus z domu, usiadł nad morzem:2 I zebrał się do niego wielki lud, tak wstąpiwszy w łódź, siedział, a lud stał na brzegu.3 I mówił do nich wiele w podobieństwach i rzekł: Oto wyszedł rozsiewca, aby rozsiewał;4 A gdy on rozsiewał, niektóre padło podle drogi; i przyleciały ptaki, a podziobały je.5 Drugie padło na miejsce opoczyste, gdzie nie miało wiele ziemi; i weszło, iż nie miało głębokości ziemi.6 Ale gdy słońce weszło, wygorzało, a iż nie miało korzenia, uschło.7 A drugie padło między ciernie, i wzrosły ciernie, a zadusiły je.8 A drugie padło na ziemię dobrą i wydało pożytek, setny, drugie sześćdziesiątny, a drugie trzydziestny.9 Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.10 przystąpiwszy uczniowie, rzekli mu: Dlaczegoż im w podobieństwach mówisz?11 A on odpowiadając, rzekł im: Wam dano wiedzieć tajemnicę królestwa niebieskiego, ale onym nie dano;12 kto ma, będzie mu dano, i obfitować będzie, ale kto nie ma, i to, co ma, będzie od niego odjęto.13 Dlategoć im w podobieństwach mówię, iż widząc nie widzą, i słysząc nie słyszą, ani rozumieją.14 I pełni się w nich proroctwo Izajaszowe, które mówi: Słuchem słuchać będziecie, ale nie zrozumiecie; i widząc widzieć będziecie, ale nie ujrzycie;15 Albowiem zatyło serce ludu tego, a uszyma ciężko słyszeli, i oczy swe zamrużyli, żeby kiedy oczyma nie widzieli i uszyma nie słyszeli, a sercem nie zrozumieli, i nie nawrócili się, a uzdrowiłbym je.16 Ale oczy wasze błogosławione, że widzą, i uszy wasze, że słyszą;17 Bo zaprawdę powiadam wam, iż wiele proroków i sprawiedliwych żądało widzieć to, co wy widzicie, ale nie widzieli, i słyszeć to, co słyszycie, ale nie słyszeli.18 Wy tedy słuchajcie podobieństwa onego rozsiewcy.19 Gdy kto słucha słowa o tem królestwie, a nie rozumie, przychodzi on zły i porywa to, co wsiano w serce jego; tenci jest on, który podle drogi posiany jest.20 A na opoczystych miejscach posiany, ten jest, który słucha słowa i zaraz je z radością przyjmuje;21 Ale nie ma korzenia w sobie, lecz doczesny jest; a gdy przychodzi ucisk, albo prześladowanie dla słowa, wnet się gorszy.22 A między ciernie posiany, ten jest, który słucha słowa; ale pieczołowanie świata tego i omamienie bogactw zadusza słowo, i staje się bez pożytku.23 A na dobrej ziemi posiany, jest ten, który słucha słowa i rozumie, tenci pożytek przynosi; a przynosi jeden setny, drugi sześćdziesiątny, a drugi trzydziestny.24 Drugie podobieństwo przełożył im, mówiąc: Podobne jest królestwo niebieskie człowiekowi, rozsiewającemu dobre na roli swojej.25 A gdy ludzie zasnęli, przyszedł nieprzyjaciel jego, i nasiał kąkolu między pszenicą, i odszedł.26 A gdy urosła trawa i pożytek przyniosła, tedy się pokazał i kąkol.27 Tedy przystąpiwszy słudzy gospodarscy, rzekli mu: Panie! izaliś dobrego nasienia nie nasiał na roli twojej? Skądże tedy ma kąkol?28 A on im rzekł: Nieprzyjaciel człowiek to uczynił. I rzekli słudzy do niego: A chceszże, iż pójdziemy, a zbierzemy go?29 A on rzekł: Nie! byście zbierając kąkol, nie wykorzenili zaraz z nim i pszenicy.30 Dopuśćcie obojgu rość aż do żniwa; a czasu żniwa rzekę żeńcom: Zbierzcie kąkol, a zwiążcie go w snopki ku spaleniu; ale pszenicę zgromadźcie do gumna mojego.31 Insze podobieństwo przełożył im, mówiąc: Podobne jest królestwo niebieskie ziarnu gorczycznemu, które wziąwszy człowiek, wsiał na roli swojej.32 Które najmniejszeć jest ze wszystkich nasion; ale kiedy urośnie, największe jest ze wszystkich jarzyn, i staje się drzewem, tak iż ptaki niebieskie przylatując, gniazda sobie czynią na gałązkach jego.33 Insze podobieństwo powiedział im: Podobne jest królestwo niebieskie kwasowi, który wziąwszy , zakryła we trzy miary mąki, ażby wszystka skwaśniała.34 To wszystko mówił Jezus w podobieństwach do ludu, a bez podobieństwa nie mówił do nich;35 Aby się wypełniło, co powiedziano przez proroka mówiącego: Otworzę w podobieństwach usta moje, wypowiem skryte rzeczy od założenia świata.36 Tedy rozpuściwszy on lud, przyszedł Jezus do domu; i przystąpili do niego uczniowie jego, mówiąc: Wyłóż nam podobieństwo o kąkolu onej roli.37 A on odpowiadając, rzekł im: Ten, który rozsiewa dobre nasienie, jest Syn człowieczy;38 A rola jest świat, a dobre nasienie są synowie królestwa; ale kąkol są synowie onego złego;39 Nieprzyjaciel zasię, który go rozsiał, jestci dyjabeł, a żniwo jest dokonanie świata, a żeńcy są Aniołowie.40 Jako tedy zbierają kąkol, a palą go ogniem, tak będzie przy dokonaniu świata tego.41 Pośle Syn człowieczy Anioły swoje, a oni zbiorą z królestwa jego wszystkie zgorszenia, i te, którzy czynią;42 I wrzucą je w piec ognisty, tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.43 Tedy sprawiedliwi lśnić się będą jako słońce w królestwie Ojca swego. Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.44 Zasię podobne jest królestwo niebieskie skarbowi skrytemu w roli, który znalazłszy człowiek skrył, i od radości, którą miał z niego, odchodzi, i wszystko, co ma, sprzedaje, i kupuje onę rolę.45 Zasię podobne jest królestwo niebieskie człowiekowi kupcowi, szukającemu pięknych pereł;46 Który znalazłszy jednę perłę bardzo drogą, odszedł, i posprzedawał wszystko, co miał, i kupił ją.47 Zasię podobne jest królestwo niebieskie niewodowi zapuszczonemu w morze, i ryby wszelkiego rodzaju zagarniającemu.48 Który gdy był pełen, wyciągnęli rybitwi na brzeg, a usiadłszy, wybierali dobre ryby w naczynia, a złe wyrzucali.49 Takci będzie przy dokonaniu świata; wynijdą Aniołowie, i wyłączą złe z pośrodku sprawiedliwych,50 I wrzucą je w piec ognisty; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.51 Rzekł im Jezus: Wyrozumieliście to wszystko? Rzekli mu: Tak, Panie!52 A on im rzekł: każdy nauczony w Piśmie, wyćwiczony w królestwie niebieskiem, podobny jest człowiekowi gospodarzowi, który wynosi z skarbu swego nowe i stare rzeczy.53 I stało się, gdy Jezus dokończył tych podobieństw, puścił się stamtąd.54 A przyszedłszy do ojczyzny swojej, nauczał je w ich, tak iż się bardzo zdumiewali i mówili: Skądże temu ta mądrość, i ta moc?55 ten nie jest on syn cieśli? Izaż matki jego nie Maryją, a bracia jego , i Jozes, i Szymon, i Judas?56 A siostry jego izali wszystkie u nas nie są? Skądże tedy temu to wszystko?57 I gorszyli się z niego; ale Jezus rzekł im: Nie jest prorok beze czci, tylko w ojczyźnie swojej i w domu swoim.58 I nie uczynił tam wiele cudów dla niedowiarstwa ich.
1 śpiewakowi pieśń Dawidowa.2 Dokądże Panie? Zapomniszże mię na wieki? dokądże ukrywać będziesz twego przedemną?3 Dokądże się będę radził w swojej, a trapił w sercu mojem przez cały dzień? Dokądże się będzie wywyższał nieprzyjaciel mój nademną?4 Wejrzyjże, wysłuchaj mię, Panie, Boże mój! oświeć oczy me, bym nie zasnął w śmierci;5 By snać nie rzekł nieprzyjaciel mój: Przemogłem go; ażeby się nieprzyjaciele moi nie rodowali, gdybym się zachwiał.6 Ale ja w miłosierdziu twojem ufam: rozraduje się serce moje w zbawieniu twojem; będę śpiewał Panu, że mi dał wiele dobrego.
Słowniczek archaizmów (33)
onego, onej, onym, onegoż
ten, tamten
albowiem
ponieważ, bo
nasienie, nasieniu
potomstwo
przeto, przetoż
dlatego
iż
że
tedy
wtedy, zatem
snać
może, być może
rozkazał
polecić, nakazać; polecenie
zasię
zaś, natomiast
hetman
dowódca wojska
dusza, duszy
życie, osoba, człowiek
pierwej
wcześniej, najpierw
jakób, jakóba, jakóbowi
Jakub
oblicza, obliczem
twarz; „przed obliczem” = w obecności
trzody
stado
jeźli
jeśli
przywiodę
przyprowadzę, przyprowadził
cóż
co
wszystek, wszystka, wszystko, wszystkiego
cały, każdy
kroć
razy („siedm kroć” = siedem razy)
izali, izaż
czyż? (pytanie retoryczne)
jedno
tylko (np. „jedno wierz” = tylko wierz)
zapalczywość
gniew; gorliwość
czemuż
dlaczego
żywot, żywocie
życie; także: łono, brzuch
wnet
zaraz
społem
razem
niewiasta
kobieta
nieprawość
bezprawie, grzech
precz
daleko, na zewnątrz
bóżnicy
synagogi
zowią
nazywają
przedniejszemu
najznamienitszy, naczelny
Biblia Gdańska, wyd. 1881, domena publiczna
Rozważanie dnia
Jaka gleba
Mt 13
W przypowieści o siewcy to samo ziarno trafia na cztery rodzaje gleby: ubitą drogę, kamienistą ziemię, zagłuszoną cierniami i żyzną rolę. Nie zmienia się nasienie, zmienia się to, co się z nim dzieje. Czasem Słowo nie zapuszcza korzeni, bo brakuje nam głębi, czasem dusi je troska o świat i pogoń za dobrami. Jezus nie opowiada tej historii po to, by nas zawstydzić, tylko by zapytać: jak słuchasz? Dziś zastanów się, co najczęściej zagłusza twoje czytanie Biblii: telefon, pośpiech, zmęczenie, zmartwienia. Wybierz jedną rzecz, którą usuniesz na czas lektury, na przykład wyłączone powiadomienia, i przeczytaj dzisiejszy fragment powoli. Niech to będzie twoja uprawa roli na dziś.
Modlitwa: Panie, uczyń moje serce żyznym polem. Niech Twoje Słowo przyjmie się we mnie i wyda owoc.